Puan nasıl hesaplanır?
Yüksek bir puanın gerçek hayatta da bir anlamı olsun diye puan kolay gelmez. Formül gizli değil; her adımı burada.
1. Önce kesin sınırlar
Aradığınız kişi, yaş ve boy aralığınız, konum tercihiniz, sigara, çocuğu olan biriyle evlenme, başörtüsü ve vücut yapısı konusundaki cevaplarınız iki yönlü birer kapıdır. Biriniz kesin çocuk isterken diğeriniz kesin istemiyorsa da eşleşme olmaz. "Olmazsa olmaz" işaretlediğiniz en fazla üç konuda gerçek bir uçurum varsa o kişi hiç gösterilmez. Kapıdan geçemeyen biri size, siz de ona görünmezsiniz.
2. Konu konu uyum
Değerler zevklerden ağır basar: din, çocuk, aile ve ev içi roller gibi soruların ağırlığı yüksek, müzik, mizah ya da hafta sonu planı gibi zevklerinki düşüktür. Araştırmalar evlilikte değer uyumunun, kişilik ya da zevk benzerliğinden çok daha belirleyici olduğunu gösteriyor. Ağırlığı o konuya verdiğiniz önemle çarparız ve önem dik artar: Önemsiz ×0, Az önemli ×1, Önemli ×3, Çok önemli ×8. Küçük farklar az, gerçek ayrılıklar tam sayılır: "katılıyorum" ile "kesinlikle katılıyorum" neredeyse aynı fikirdir, zıt taraflar ise gerçek bir ayrılıktır.
3. Mizaç: benzerlik değil, sakinlik
Öfkeyi yönetmek, tartışmadan sonra küsmeden konuşmak, kötü bir günden toparlanmak, gerektiğinde çift terapisine ve birlikte değişmeye açık olmak gibi konularda iki kişinin birbirine benzemesine bakmayız; karşı tarafın kendi tutumuna bakarız. Evlilik araştırmaları memnuniyeti bu özelliklerin ve çatışmayı nasıl yönettiğinizin, benzerlikten daha iyi tahmin ettiğini gösteriyor. Bu cevaplar kimseye gösterilmez.
4. Tek büyük fark ortalamada kaybolmaz
İnsanlar bir eşte istemedikleri şeye, istedikleri şeyden çok daha fazla ağırlık verir. Bu yüzden ağırlığı yüksek bir soruda taban tabana zıt olmak ortalamaya ek bir bedel öder: soru ne kadar ağırsa ve ikinizden konuyu daha çok önemseyen ne kadar önemsiyorsa bedel o kadar büyüktür. Başka konulardaki benzerlik bunu kapatamaz; yine de bu ayrılıklar puandan toplamda en fazla beşte bir götürür. "Çok önemli" dediğiniz bir konuda uyum %50'nin altındaysa eşleşme hiç oluşmaz.
5. İki yön
Puan önce sizin önem verdiğiniz konulara göre, sonra karşı tarafınkine göre ayrı ayrı hesaplanır ve ikisinin geometrik ortalaması alınır; tek tarafın beğeneceği eşleşmeler yükselmez. İki gerçek insan cevapların beşte dördünden fazlasında nadiren aynı düşünür; bu yüzden ham uyum, insanların bir puanı okuduğu gibi okunabilsin diye bir ölçeğe yerleştirilir: birbirine çok benzeyenler 90 üstü, kısmen benzeyenler 60 civarı görünür, rastgele cevaplar 30 civarında kalır. Ölçek sıralamayı hiç değiştirmez.
6. Cevapların dürüstlüğü
Neredeyse kimsenin dürüstçe katılamayacağı bir ifadeye tamamen katılmak, katılıyorum sorularının neredeyse hepsine aynı cevabı vermek ya da birbiriyle çelişen iki cevap vermek puanın güvenilirliğini düşürür. Bunlardan biri varsa puan %5, birden fazlası varsa %10 düşer; çiftin iki tarafından hangisinde olursa olsun ikisine de yansır. Kimse bunu görmez, yalnızca kişinin kendisine "cevaplarınızı gözden geçirin" denir ve düzelince kalkar.
7. Puanı nasıl okumalı?
%70 ve üzeri iyi uyum sayılır; rastgele cevaplanmış iki test bu eşiğin çok altında kalır. Eşleşme listesinde ise sınırlarınıza uyan ve sizi de arayan herkes, en uyumludan başlayarak görünür; %70'in altındakiler "Orta uyum" gibi bir etiketle gösterilir. Kartta ayrıca "size uyan adaylar arasında ilk %X içinde" yazar: puan mütevazı görünse bile o kişi adaylarınızın en iyilerinden biridir.
8. Sıralama
Puanlar yakınsa aynı şehirdekiler ve son bir haftada aktif olanlar biraz öne geçer, yanıt bekleyen isteği çok olanlar geriye düşer; böylece ilgi birkaç kişide toplanıp onları boğmaz. Araştırmalar iki kişi arasındaki kıvılcımın tanışmadan önce öngörülemediğini gösterdiği için birkaç puanlık farkı abartmayız: puanları çok yakın adaylar her gün sırayla öne çıkar. Gösterilen puan bundan hiç etkilenmez. Ücretli öne çıkarma yoktur.
9. Neler puana girmez?
Fotoğraf, ses kaydı, doğrulama rozeti, gelir, ne kadar ilgi gördüğünüz. İsteğe bağlı fotoğraf kartta bulanık bir mozaik olarak durur; net hali ancak istek karşılıklı kabul edilince, şifreli olarak açılır. Boy, vücut yapısı ve şehir yalnızca sizin koyduğunuz sınırlarda ve sıralamada kullanılır. Eğitim düşük bir ağırlıkla puana girer.
Senaryo uyumu
İsteğe bağlı senaryo testi "bayramda kimin ailesine", "kavgadan sonra ilk adımı kim atar" gibi 16 gerçek hayat durumunda ne yapacağınızı sorar. İki taraf da çözdüyse kartta ana puanın yanında ayrı bir senaryo uyumu görünür; ana puan ve sıralama değişmez. Seçimlerin ne kadar benzediğine bakılır; yalnızca tartışmadan sonra barışmakla ilgili üç durumda iki kişinin de kendi cevabı sayılır, çünkü çift araştırmaları evliliği en iyi bunun tahmin ettiğini gösteriyor (Gottman).
10. Henüz bilmediklerimiz
Ağırlıklar ve sınırlar önce yapay profillerle ayarlandı, ardından gerçek üyelerin puan dağılımına bakılarak eşik düzeltildi; henüz gerçek evliliklerle doğrulanmadı. "Tanıştınız mı?" ve "Kıvılcım var mıydı?" cevapları biriktikçe hangi puanın gerçekten işe yaradığına bakıp ayarları güncelleyeceğiz. Uydurma başarı istatistiği göstermeyiz.
11. Dayandığımız araştırmalar
Değer ve din uyumunun evliliğin sürmesindeki payı (Lehrer ve Chiswick 1993); kişilik benzerliğinin memnuniyeti öngörmediği, algılanan benzerliğin ise öngördüğü (Montoya ve arkadaşları 2008); insanların istemedikleri özelliklere istediklerinden fazla ağırlık verdiği (Jonason ve arkadaşları 2015); eşin duygusal dengesi ve uyumluluğunun memnuniyetle ilişkisi (Malouff ve arkadaşları 2010); ilişki kalitesini en çok bağlılık, takdir ve çatışmanın öngördüğü (Joel ve arkadaşları 2020); iki kişi arasındaki kıvılcımın tanışmadan önce öngörülemediği (Joel, Eastwick ve Finkel 2017). Önem ölçeği OkCupid'nin açık formülünden, ilginin dağıtılması eşleşme platformları üzerine yapılan çalışmalardan esinlenir.